Metody zarządzania zapasami

Metody zarządzania zapasami
Przedsiębiorstwa mają do dyspozycji szerokie spektrum metod zarządzania zapasami.
Większość z nich dotyczy zarządzania zapasami materiałów i towarów. Niektóre z tych metod
moŜna stosować łącznie z innymi metodami. Do podstawowych metod wykorzystywanych
w zarządzaniu zapasami moŜna zaliczyć: ABC, XYZ, model optymalnej wielkości
zamówienia – EOQ (economic order quantity), modele sterowania zapasami, podejście
inwestycyjne, systemy planowania potrzeb materiałowych – MRP (materials requirements
planning), system planowania dystrybucji – DRP (distribution requrements planning), system
„dokładnie na czas” – JIT (just in time).
Metoda ABC
Jedną z najprostszych metod zarządzania zapasami materiałów lub towarów jest
metoda ABC, polegająca na podziale zapasów na trzy grupy. Podział ten oparty jest na
załoŜeniu, Ŝe w przedsiębiorstwie są zapasy, które ilościowo stanowią duŜy udział w zapasach
ogółem, lecz mały pod względem wartościowym. I odwrotnie: są teŜ takie zapasy, których
udział wartościowy jest duŜy, a mały ilościowo.
Według tej metody do grupy A zaliczane są zapasy, które stanowią około 10% ilości
zapasów, odpowiadając jednocześnie około 70% wartości ich zuŜycia (wykres 2.2.3). Pozycje
z grupy B stanowią około 20% ogólnej liczby zapasów i odpowiadają około 20% zuŜycia
wszystkich zapasów. Grupa C obejmuje około 70% wielkości zapasów i 10% ich wartości.
Metoda optymalnej wielkości zamówienia
Model optymalnej wielkości zamówienia – EOQ (economic order quantity) jest
najbardziej rozpowszechnioną koncepcją wykorzystywaną w zarządzaniu zapasami
materiałów i towarów. Wraz ze wzrostem wielkości zamówienia wzrasta poziom przeciętnych
zapasów, a to z kolei powoduje spadek kosztów tworzenia i wzrost kosztów utrzymania
zapasów. JeŜeli natomiast częstotliwość zamówień się zwiększy, to wielkość przeciętnych
zapasów spadnie, zmniejszą się takŜe koszty utrzymania, a wzrosną koszty tworzenia
zapasów.
Na potrzeby tego modelu przyjmuje się, Ŝe koszty utrzymywania zapasów są zmienne
i wzrastają proporcjonalnie do przeciętnej wielkości zapasów. W związku z tym koszty
utrzymania zapasów są uzaleŜnione od przeciętnego stanu zapasów i jednostkowego kosztu
utrzymania zapasu, opartego na iloczynie jednostkowej ceny zakupu i stopy kosztu
utrzymania. Koszty te moŜna obliczyć korzystając ze wzoru:

Ku=Q/2*Ku

gdzie: KU – koszty utrzymania zapasów,
Q/2 – przeciętna wielkość zapasu,
ku – jednostkowy koszt utrzymania zapasów.
W przypadku kosztów tworzenia zapasów w literaturze przyjmuje się, Ŝe mają one charakter
względnie stały oraz Ŝe rosną proporcjonalnie do liczby dostaw. W związku z tym koszty
tworzenia zapasów moŜna obliczyć, korzystając ze wzoru:

Kt=(P*Kz)/Q
gdzie: KT – koszty tworzenia zapasów (zamawiania zapasów),
Q – wielkość zamówienia,
P – prognoza rocznego popytu,
kz – koszt zakupu jednej partii dostawy.
Ostatnim, trzecim elementem kosztów związanych z zapasami są koszty niedoboru zapasów.
Ta kategoria kosztów, niezwykle waŜna dla przedsiębiorstwa, ma odmienny charakter niŜ
dwie omówione dotychczas grupy kosztów. Są to koszty potencjalne, występujące jedynie
w sytuacji braku zapasu. Im mniejsze zapasy (materiałów, towarów i wyrobów gotowych),
tym wyŜsze koszty niedoboru. W sytuacji jednak gdy zapasy osiągną odpowiednią wielkość,
koszty te przyjmują wartość zero.
Sprowadzając koszty niedoboru jedynie do utraconej sprzedaŜy, moŜna je w przypadku
towarów przedstawić wzorem.

Kn=nz* m

gdzie: KN – koszty niedoboru zapasów,
nZ – wielkość niedoboru zapasu odpowiadająca niezaspokojonemu popytowi,
m – wielkość jednostkowej marŜy na sprzedaŜy.
W zarządzaniu zapasami, a szczególnie w metodach sterowania zapasami problem
ewentualnego niedoboru zapasów jest rozwiązywany za pomocą tzw. zapasu bezpieczeństwa,
którego wielkość odpowiada akceptowanemu przez zarządzających poziomowi ryzyka
niezaspokojenia potrzeb klientów.160 Dlatego teŜ większość metod zarządzania zapasami
przyjmuje, Ŝe koszty całkowite związane z zapasami są równe sumie kosztów tworzenia
i utrzymania zapasów.

Kc=(Q*Ku)/2+(P*Kz)/Q

gdzie: KC – całkowity koszt zapasów.

 

 

Newsletter

Waluty

Kursy walut
Money.pl - wiadomości, notowania, giełda, kursy walut
NBP 2014-09-17
USD 3,2331 -0,27%
EUR 4,1899 -0,17%
CHF 3,4597 -0,33%
GBP 5,2680 +0,49%
Wspierane przez Money.pl

Ceny paliw

Kraj PB95 PB98 ON LPG
Francja
Niemcy
Rosja
Włochy
UK
Polska

GUS

Inflacja r/r: %
Stopa bezrobocia: %
Stopa depozytowa: %
Stopa lombardowa NBP: %
Stopa redyskontowa NBP: %
Stopa referencyjna NBP: %

Leksykon

RABAT SEZONOWY Stosowany wobec nabywców towarów i usług poza okresem sezonowego wzrostu ich sprzedaży.
Wszystko A B C D E F G H I J K L M N O P R S T U W X Y Z

Fundusze EU